Logo biologisch

Jullie vragen over biologisch beantwoord

Kortgeleden had ik een blog geschreven met de titel, 11 Maanden per jaar biologisch telen. Initiatieven die zichzelf biologisch noemen zijn dat niet altijd. Ik wilde jullie laten zien hoe het in elkaar zat. Naar aanleiding van deze blog werden er in de Facebookgroep, de alleseters van Boerenfluitjes, aanvullende vragen gesteld. Deze heb ik neergelegd bij Miriam van Bree van Bionext.

De vragen

Mag een boer zijn product biologisch noemen als hij zich wel aan de regels houd maar nog geen keurmerk heeft?
Nee. Een landbouwproduct of voedingsmiddel mag alleen biologisch heten als het productieproces aan wettelijke voorschriften voldoet. De Europese overheid bepaalt de regels, de ruim 4000 gecertificeerde bio-ondernemers leven deze na en Skal Biocontrole controleert hierop. Zo kan de consument ervan op aan dat een biologisch product ook écht biologisch is. Skal houdt toezicht op de hele biologische keten, in opdracht van het Ministerie van LNV

Zijn biologische regels in de EU overal hetzelfde?
Ja, de biologische regelgeving is vastgelegd in de Europese regelgeving. De Nederlandse overheid is verantwoordelijk voor de uitvoering van deze regels. Ook is in de hele EU afgesproken dat elk biologisch gecertificeerd landbouw of voedingsmiddel herkenbaar is aan hetzelfde logo, het ‘groene blaadje’. Dit mag overigens ook in wit met zwarte sterren of zwart met witte sterren afgebeeld worden.
In de details kunnen de regels soms iets verschillen per land, omdat sommige regels een nationale uitwerking kennen.

Wat mag biologisch heten en wat niet?
De biologische regels zijn heel specifiek vastgelegd, per gewas en per diersoort en per product. Je kunt dit nalezen bij Skal op de site www.skal.nl. Maar de hoofdlijnen zijn altijd hetzelfde:
• De teelt van producten vindt plaats in de grond
• De grond wordt bemest met natuurlijke mest, kunstmest mag niet gebruikt worden
• Tijdens de teelt worden geen chemische bestrijdingsmiddelen gebruikt
• Er mag geen gentech gebruikt worden binnen de biologische landbouw
• Dieren hebben toegang tot buiten en heel veel ruimte binnen
• Dieren kunnen hun natuurlijke gedrag vertonen
• Oren, staarten, snavels, hoektanden: een biologisch dier mag ze gewoon houden
• Dieren eten biologisch voer, geteeld zonder kunstmest en bestrijdingsmiddelen en altijd gentechvrij.
• Mest van biologisch gehouden dieren moet altijd op biologische gronden afgezet worden
• Bij de verwerking van producten mogen maar heel beperkt extra middelen toegevoegd worden t.b.v. de houdbaarheid en dergelijk.
Als een bedrijf voldoet aan deze regels en dit (jaarlijks) gecontroleerd is door Skal, mag een product biologisch heten.

Hoe worden de biologische noten geteeld, met of zonder gewasbeschermingsmiddelen?
Deze noten mogen net als alle andere biologische gewassen niet bespoten worden met chemische gewasbeschermingsmiddelen.
Wordt een biologisch restaurant ook gecontroleerd? Zo ja, waarop?
Een restaurant wordt niet door Skal gecontroleerd. De controle gaat tot aan het verpakte product in de winkel ligt. Dat betekent dat als een restaurant zich biologisch noemt, dat niet altijd zo hoeft te zijn. Omdat dit natuurlijk voor restaurantbezoekers heel vervelend is, heeft stichting Eko hiervoor een oplossing gevonden. Zij certificeren onder andere (bedrijfs)restaurants en winkels. Eko-horeca kent 4 niveaus: brons, zilver, goud en goud 100%. Het aandeel biologisch wordt bij elke stap groter. Bij winkels met een eko-keurmerk moeten bijna alle voedingsproducten die aangeboden worden, biologisch gecertificeerd zijn. Voor Wc-papier en schoonmaakmiddelen geldt dat dus niet, omdat daar geen biologische eisen voor zijn vanuit de EU. Dit zijn namelijk geen landbouwgewassen of voedingsmiddelen.
Klopt het dat in Nederland biologisch altijd in de vollegrond moet staan en in Amerika ook in een waterbad of op steenwol mag worden geteeld en het dan toch biologisch mag heten?
Ja. Begin november 2017 besloot de Amerikaanse National Organic Standards Board (NOSB) met 8 voor en 7 stemmen tegen dat biologische teelt ook mag plaatsvinden op aquaponics en hydrocultuur. Hierbij werd de huidige situatie in de VS bevestigd. In Europa geldt de regel dat biologische teelt altijd grondgebonden is. Er zijn in Nederland een paar uitzonderingen op deze eis
• Gewassen die niet in de bodem te telen zijn, zoals bijvoorbeeld paddenstoelen.
• Gewassen die inclusief pot verkocht worden, zoals potjes met verse kruiden.De trend in Europa staat haaks op die in de VS. De huidige Europese wetgeving wordt herzien en in de voorstellen voor de nieuwe wet (die in 2020 ingaat) is opgenomen dat vanaf 2030 ook de beperkte uitzonderingen verboden zijn. Hiermee wordt het uitgangspunt dat de kringloop centraal staat binnen biologisch, verder verankerd in de wetgeving. Nederlandse biologische kastelers zijn hier zeer blij mee. De biologische landbouw streeft een kringlooplandbouw na, waar een plant wordt gevoed via de bodem. Voor een biologische teler is het natuurlijk evenwicht van groot belang bij het in stand houden van een gezond, zoveel mogelijk zelfregulerend, klimaat waarin ingrijpen zo min mogelijk nodig is. Dat uitgangspunt geldt voor de biologische glastuinbouw net zozeer als voor de biologische akkerbouw of fruitteelt.
Mogen deze producten uit waterbad of steenwol dan ook in Nederland als biologisch worden verkocht?
Ja. Europa en de VS hebben op dit moment een handelsakkoord waarin is vastgelegd dat ze over en weer elkaars biologisch keurmerk erkennen. Bij het afsluiten van een nieuw handelsakkoord (dat na 2020 weer zal moeten gebeuren na ingang van de nieuwe wet) kan wederom besloten worden dat beide biologische wetten als gelijkwaardig gezien worden. Maar omdat grondgebondenheid voor de EU steeds belangrijker wordt, kan het best zo zijn dat op dit punt een uitzondering gemaakt wordt in het handelsverdrag waardoor import van biologische niet-grondgebonden producten in de toekomst door Europa verboden wordt.
Hebben alle biologische dieren in de EU te maken met dezelfde welzijnsnormen?
Ja, zie het antwoord op vraag 3. Wel hebben een aantal landen nog een privaat keurmerk, dat strengere eisen stelt aan biologische producten dan de EU-regels. In de UK is dat de Soil Association, in Duitsland zijn dat Naturland en Bioland. In Nederland is dat het Eko-keurmerk. Deze extra regels kunnen per land verschillen.
Wie is Miriam van Bree?
Ik ben Miriam van Bree, en werk voor Bionext, de ketenorganisatie voor duurzame, biologische landbouw en voeding. Biologische boeren, verwerkers, handelsbedrijven, winkels en consumenten hebben zich samen verenigd om “biologisch” verder te ontwikkelen en laten groeien. Daar ben ik teammanager van het team Kennis en Innovatie. Ik ben opgegroeid op het Brabantse platteland, tussen de koeien en heb in Wageningen milieuhygiëne gestudeerd.
Miriam van Bree van Bionext. Foto van Karen Stork

De foto is van Karen Stork.

Andere onderwerpen in deze serie:

Vragen voor de jager

Vragen aan de NVWA

Poster lezing over het eten van Nederland

Dit is een onderwerp in mijn lezingen.

Geef een reactie